20. yüzyılda Bilim ve Teknoloji

2014-07-17 19:31:00

1900 Mendel yasalarının do¤rulu¤u deneylerle kanıtlandı. 1822’de Avusturya’da doğan Gregor Mendel 1856 yılında kalıtımla ilgili çalıflmalarına bafllamıştı.. Bezelyelerle yaptığı deneyler sonunda kalıtım yasalarını ortaya atan Mendel, kalıtımbilimin  (genetiğin) doğmasğna olanak sağlamışltır.

1900 ilk radyonun yapilişi. Elektromanyetik dalgaların varlığını 1864 yılında James Clerk Maxwell ortaya koymuştu. Guglielmo Marconi’yse dalgaları ilkin 9 m, sonra da 275 m ve 3 km’lik uzakl›klara iletmeyi baflardı. 1901’de de Atlas Okyasu’nun ötesine ilk mesajını ulaştırdı..

1900 Günümüzde Planck Sabiti olarak adlandırılan eylem kuantumunu, Alman fizikçi Max Planck buldu.
ışıma olgusunda enerjinin sürekli biçimde de¤il, enerji paketleri biçiminde kesikli olarak ortaya çıktığı varsayımını yapan Planck, herbiri belirli bir enerji miktarını içeren paketlere kuantum adını verdi ve bir kuantumun enerjisinin ışınımın frekansıyla orantılı olduğunu öne sürdü. Bu teori fizikte bir devrim niteliği taşıyordu ve 20. yüzyıla damgasını vuran kuantum mekaniğinin başllangıcı oldu.

 


1900 Günümüzde Planck
Sabiti olarak adland›r›lan
eylem kuantumunu, Alman
fizikçi Max Planck buldu.
Ifl›ma olgusunda enerjinin
sürekli biçimde de¤il, enerji
paketleri biçiminde kesikli
olarak ortaya ç›kt›¤›
varsay›m›n› yapan Planck,
herbiri belirli bir enerji
miktar›n› içeren paketlere
kuantum ad›n› verdi ve bir
kuantumun enerjisinin ›fl›n›m›n
frekans›yla orant›l› oldu¤unu öne
sürdü. Bu teori fizikte bir devrim
niteli¤i tafl›yordu ve 20. yüzy›la
damgas›n› vuran kuantum
mekani¤inin bafllang›c› oldu.

1901 Emekli bir Alman
subay› olan Ferdinand
Zeppelin’in tasarlad›¤› hava
gemisi "Zeplin"lerden ilki 2
Temmuz’da Almanya’da
Friedrichshafen yak›nlar›nda bir
göldeki yüzer hangardan
havaland›. Sivil havac›l›kta ve
yolcu tafl›mac›l›¤›nda büyük
baflar›lar elde edecek olan bu
araçlar, uçaklarla rekabete
dayanamay›p gelecekte
göklerden silinecekti.
1901 Karl Landsteiner,
alyuvarlarda hücre zar›n›n d›fl
katman›na yap›flan antijen adl›
bir maddenin türüne ba¤l›
olarak insanda en az üç temel
kan grubu oldu¤unu gösterdi;
bu gruplar› A, B ve 0 olarak
adland›rd›. Bir y›l sonra da A ve
B antijenlerinin ikisini birden
tafl›yan AB grubu bulundu.
1902 ABD’li genetik bilgini
Walter Sutton, Columbia’da
ö¤rencili¤i s›ras›nda kromozomlar›n
kal›tsal bilgiyi tafl›d›¤›n› ve ayr› çiftler
halinde bulundu¤unu ilk kez ortaya
koymufl, sonraki y›llarda yapt›¤›
çal›flmalarla kal›t›mla ilgili kromozom
kuram›n›n temelini atm›flt›r.
1903 Bayliss ve Starling,
sindirime yard›mc› pankreas
s›v›s›n›n salg›lanmas›nda uyar›c›
maddeyi bularak ilk kez hormon
kavram›n› ortaya att›lar. Sekretin
ad›n› verdikleri bu madde gibi
salg›land›¤› organdan uzakta
baflka bir organ› uyaran bu tür
kimyasal maddeleri "uyarmak"
anlam›ndaki Yunanca horman
sözcü¤ünden türetilmifl hormon
terimiyle adland›rmay› da Bayliss
ve Starling yapt›.
1903 Motorlu ilk uçufl yap›ld›.
Orville Wright’›n pilotlu¤unu
yapt›¤› Flyer ad›ndaki ilk uçak 17
Aral›k 1903’te havalan›p yerden
üç metre yükseldi, 12 saniye
havada kalan uçak sonra sert bir
biçimde yere indi. Wilbur ve
Orville Wright kardefller ayn› gün
iki uçufl daha yapt›lar. En uzun
uçufl 59 saniye sürdü 260 m’lik bir
uzakl›¤› aflt›.
1903 Hollandal› fizyolog
Willem Einthoven, kendi ad›yla
an›lan ilk telli galvanometreyi
tasarlad›. Galvanometre, kalp
kas›n›n kas›lmas›yla ortaya
ç›kan de¤ifliklikleri ölçüyor ve
k⤛t üzerine kaydediyordu.
Einthoven bu yönteme
elektrokardiyografi ad›n› verdi.
1904 ‹van
Petroviç
Pavlov, Nobel
Fizyoloji ve
T›p Ödülü’nü
kazand›.
Hayvanlar üzerinde yapt›¤› deneylerle flartl›
refleks kavram›n gelifltiren Pavlov, bu ödülü,
sindirim salg›lar› üzerindeki araflt›rmalar›
nedeniyle kazanm›flt›.
1904 Ernest Rutherford,
Radyoaktiflik ad›n› verdi¤i
kitab›n› yay›mlad›. ‹ngiliz fizikçi
kitab›nda, bu konudaki
çal›flmalar›n›n sonuçlar›n›
anlat›yor ve radyoaktif
etkinli¤in d›fl koflullardan
etkilenmedi¤ini, radyoaktif
süreçlerde kimyasal tepkimelere
oranla daha fazla miktarda ›s›
a盤a ç›kt›¤›n› ortaya
koyuyordu. Ayr›ca bu yap›t›nda
radyoaktif dönüflüm sonucunda
kimyasal nitelikleri farkl› yeni
ürünlerin ortaya ç›kt›¤›n› ileri
sürüyordu.
1905 IQ testi ilk kez
uyguland›. Alman psikolog
Wilhelm Stern’in ortaya
kokoydu¤u IQ (Intelligence
Quotient) kavram› Lewis
Terman taraf›ndan Stanfort-Biret
testinde kullan›lmak üzere
uyarland›. Zekâ yafl›n›n
kronolojik yafla bölümünün
100’le çarp›lmas›yla sonuç elde
edilir. Ortalama IQ say›s› 100
olarak kabul edilmifltir. 130’un
üzerindeki de¤erler üstün
zekâl›, 70’in alt›ndakilerse geri
zekâl› olarak nitelendirilir.
1905 Albert
Einstein, özel görelilik
kuram›na iliflkin
"Hareketli
Cisimlerin
Elektrodinami¤i"
adl› makaleyi
yay›mlad›. Bu
makale fizikte
devrim niteli¤i
tafl›r.
1906 Lee de Forest,
elektronlar› salan elektrot (katot)
ile toplayan elektrot (anot)
aras›na ›zgara ad› verilen kafes
biçimli bir üçüncü elektrot
yerlefltirereki üç elektrotlu ilk
elektronik lambay› (triyot)
gerçeklefltirdi. Izgaraya
uygulanan gerilimin
de¤ifltirilmesiyle katot ile anot
aras›ndaki elektron ak›m›n›n
azal›p ço¤almas› sa¤lan›yordu.
Böylece de triyot lamba
yükselteç olarak
kullan›labiliyordu. Telsiz
iletiflimi ve radyonun
geliflmesinde triyot lamban›n
büyük katk›s› olmufltur.
1907 Bertrand Boltwood
radyometrik tarihleme
yöntemini buldu. 1905 y›l›nda
uranyumla bafllayan radyoaktif
bozunumlar›n son ürününün
kurflun oldu¤unu gösteren
bilim adam›, 1907’de
içlerindeki kurflun-uranyum
oran›na bakarak baz› kayaçlar›n
yafl›n› ölçme yöntemini
gelifltirdi. Bu yöntem sayesinde
Dünya’n›n yafl›n›n tahmin
edilmesinde önemli ad›mlar
at›ld›. Bu yöntem ayr›ca
arkeolojide de kullan›ld›.
1908 Jean Perrin s›v› içinde
as›l› halde bulunan çok küçük
parçac›klar›n Brown
hareketlerini inceleyerek
maddenin atomlardan
olufltu¤unu kan›tlad›.
1908 Ford firmas› "T"
modeli denen otomobili
piyasaya sürdü. Bu model, bir
at almaya paras› yeten
herkesin alabilece¤i
ucuzluktayd›. Böylece
otomobiller yaln›zca
zenginlerin oyunca¤› olmaktan
ç›k›p günlük yaflamda
kullan›lmaya bafllad›lar. K›sa
bir süre sonra ilk üretim
band›n› da devreye sokarak
seri üretime geçen ilk firma
yine Ford olacakt›.
3 8 6 . S A Y I N I N E K İ D İ R
TÜB‹TAK
1908 Hans Geiger ilk
radyasyon dedektörünü, bugün
kulland›¤›m›z ad›yla Geiger
sayac›n›, yapt›. Manchester
Üniversitesi’nde Ernest
Rutherford’un yard›mc›l›¤›n›
yapan Geiger, yapt›¤›
deneylerle Rutherford’un
çekirde¤in atomun merkezinde
çok küçük bir yer kaplad›¤›n›
anlamas›na yard›mc› olmufltu.
1909 ABD’li bir kâflif olan
Robert Edwin Peary kuzey
kutbuna ulaflmay› baflaran ilk
insan oldu.
1909 Leo Hendrik Baekeland
bakaliti buldu. Baekeland
1905’te do¤al bir reçine olan
gomalak›n yerini tutabilecek bir
maddeyi sentez yoluyla
üretebilmek için araflt›rmalara
bafllad›. Araflt›rmalar› formaldehit
ile fenolün yüksek s›cakl›k ve
bas›nç alt›nda yo¤unlaflma ürünü
olan ve ›s›t›ld›¤›nda
yumuflamayan plastik
maddelerin ilk
örne¤i olarak 盤›r
açan bakaliti
bulmas›yla
sonuçland›.
1911
Norveç’li kâflif
Roald
Amundsen, 14
Aral›k 1911
günü kendisine efllik eden 4 kifli ve
54 köpekle güney kutbuna ulaflt›.
1911 Polonyal› kimyager
Casimir Funk, parlat›lmam›fl
pirinçte bulunan ve beriberiyi
önleyen maddenin bir tür amin
oldu¤unu belirleyerek buna
vitamin ad›n›n verilmesini önerdi.
Bütün vitaminlerin yap›s›n›n
birbirine benzedi¤i
düflünüldü¤ünden bu terim k›saca
bütün yard›mc› maddeler için
kulan›ld›.
1911 Süperiletkenler
keflfedildi. Hollandal› fizikçi
Heike Kamerlingh Onnes,
belirli flartlarda c›van›n
süperiletken oldu¤unu buldu.
Sonradan iki düzineden fazla
elementin ve binlerce metal
alafl›m›n›n da süperiletken
olabilece¤i bulundu.
1911 Ernest Rutherford, atom
modelini gelifltirdi. Alfa
parçac›klar›n›n ince metal levhalardan
geçiflini inceleyen Rutherfort, alfa
parçac›¤› art› yüklü oldu¤undan
levhadan geçifli s›ras›nda metal
atomlar›ndaki art› yüklerin itici
etkisiyle sapmaya u¤rayaca¤›n› ama
parçac›¤›n kütlesi çok büyük oldu¤u
için sapman›n küçük olaca¤›n›
düflünüyordu. Yap›lan deneylerde alfa
parçac›klar›n›n gerçekten de genel
olarak küçük sapmalar gösterdi¤i fakat
büyük aç›larda sapan parçalar›n da
bulundu¤u, hatta bazen bir parçac›¤›n
yönünü de¤ifltirip geri döndü¤ü
gözlendi. Bu durum o günlerde
geçerli olan atom modeline
uymuyordu. Böylesine büyük kütleli
alfa parçac›¤›n› bu denli
sapt›rabilmesi için atomdaki bütün
art› yüklerin ve kütlenin çok küçük bir
hacimde yo¤unlaflm›fl olmas›
gerekiyordu.. Rutherford, bu fikirden
yola ç›karak gelifltirdi¤i atom
modelinde atomun, çok
küçük hacimli, yo¤un ve
art› yüklü bir çekirdek ile
bunun çevresinde dönen
küçük kütleli ve eksi
yüklerden olufltu¤unu
ortaya koydu.
1912 K›talar›n kaymas› kuram ortaya
at›ld›. Asl›nda bir meteorolog olan
Alman bilim adam› Alfred
Wegener, bafllangݍta
tüm k›talar›n Pangea
ad›nda tek bir k›ta
oldu¤u, sonradan
parçalan›p
da¤›larak zamanla
günümüzdeki
yerlerine ulaflt›¤›
görüflüne dayanan
k›talar›n kaymas›
kuram›n› ortaya att›.
1913 Niels Bohr atomun yap›s›n›
aç›kl›¤a kavuflturdu ve bunu anlatt›¤›
ünlü makalesini yay›mlad›. Bohr’un
atom modeli, özellikle hidrojen
atomunun yap›s›n› belirleyen
modeli, önceki klasik modellerden
köklü biçimde farkl›yd›. Bu model,
kuantum modelini hesaba
katan ilk modeldi ve
tümüyle kuantum
mekani¤ine
dayanan
modellerin
1915 öncüsüydü. ‹lk k›talararas› telefon
konuflmas› yap›ld›.
1916 Karadeliklerin varl›¤›na dair
ilk varsay›m ortaya at›ld›. Alman
gökbilimci Karl Schwarzschield,
yeterli kütleye sahip cisimlerden kaç›fl
h›z›n›n ›fl›k h›z›na yaklaflabilece¤ini,
bu nedenle do¤rudan
gözlemlenemeyeceklerini kan›tlamak
amac›yla, genel denklemlerden
yararlanarak karadelik kuram›n›n
temellerini att›. Çekimlerinden ›fl›k
dahil hiçbir fleyin kaçamayaca¤› bu
cisimlere karadelik ad›n›n verilmesi
yaklafl›k 50 y›l sonra olacakt›.
1916
Einstein "Genel
Görelilik
Kuram›" olarak
bilinen
çal›flmas›n›
yay›mlad›. Bu
çal›flma bilim
dünyas›n› sarsan
görüfller
içeriyordu.
Kuram›n
öngörülerinin
deneysel kan›tlar›ysa ancak Birinci Dünya
Savafl›’ndan sonra, May›s 1919’da Gine
Körfezi’ndeki Principe adas›nda ve Brezilya
Sobral’de gerçeklefltirilen Günefl tutulmas›
gözlemleri sonucu elde edildi.
1918 Tar›mda benzin motorlu
traktörler kullan›lmaya bafllad›. Üretimin
artmas›yla birlikte çiftçiler yaln›z kendi
gereksinimlerini karfl›lamak için de¤il,
piyasaya mal satmak için de çal›flmaya
bafllad›lar.
1917 Sonar kullan›lmaya bafllad›.
Ses dalgalar› yoluyla cisimlerin yerini
saptayan bu arac›n temel ilkeleri
Frans›z fizikçi Paul Langevin taraf›ndan
ortaya at›lm›flt›. Gemilerde ve
denizalt›larda genel kullan›m alan›
bulan sonar, deniz yolculuklar›n› daha
güvenli k›ld›.
1920 So¤utucular gündelik
yaflamda. Üretilmeye bafllayan
elektrikli buzdolaplar› yiyeceklerin
saklanmas›nda yeni bir 盤›r açt›.
1920 ABD’de düzenli radyo
yay›nlar› bafllad›. Ayn› y›l ‹ngiltere’de
de radyo yay›nlar› bafllam›flt›.
1921 Hermann
Rorschach, kendi
ad›yla an›lan ve
yans›tma tekni¤ine
dayanan psikolojik
testler uygulamaya
bafllad›.
1921 Kanadal› bilim adamlar›
Frederick G. Banting ve Charles H.
Best, pankreas özütünden insülin elde
ettiler. Bu bulufl, fleker hastal›¤›
tedavisinde 盤›r açt›.
1921 Robot sözcü¤ü ilk kez
kullan›ld›. Çek oyun yazar› Karel
Capek, Rossum’s Universal Robots
(Rossum’un Evrensel Robotlar›) ad›n›
verdi¤i oyununda verilen emirleri
düflünmeden yerine getiren
makineleflmifl insanlardan söz
ediyordu. Robot sözcü¤ü Çek dilinde
angarya ifl anlam›na geliyordu.
1922 Tutankamon’un mezar›
bulundu. Mumyan›n bulundu¤u odaya
ilk kez ‹ngiliz kaz›bilimci (arkeolog)
Howard Carter girdi. M›s›r’da 19.
sülale döneminde "Amarna krallar›"
olarak bilinen Ahenaton, Smenhkare,
Tutankamon ve Ay’›n adlar› firavunlar
listesinden silindi¤i için mezar›n yeri
unutulmufltu. Bu sayede özgün haliyle,
bozulmadan bulunan mezar, birçok
arkeolojik bulgu sa¤lad›.
1923 Arthur
Compton, X ›fl›nlar›n›n
elektronlarla
çarp›flmas› durumunda
dalgaboylar›n›n
de¤iflti¤ini belirleyerek
bunun nedenini aç›klad›. Bu
bulufl, elektromanyetik dalgalar›n hem
dalga hem de parçac›k niteli¤i tafl›yan
ikili yap›s›na iliflkin görüflü
do¤rulam›flt›r.
1923 ‹sviçreli psikolog Jean
Piaget, çocuklar›n derslerde yapt›¤›
yanl›fllar›n gelifligüzel olmad›¤›n›,
belli yafl gruplar›nda özgün
yanl›fllar›n yap›ld›¤›n› ortaya koydu.
Böylece çocu¤un yetiflkinli¤ine
de¤in bir dizi zihinsel geliflim
evresinden geçti¤i sonucuna ulaflt›.
1924 Frans›z fizikçi Louis de
Broglie, ›fl›¤›n hem dalga hem de
parçac›k davran›fl› gösterdi¤ini
kan›tlayan deneysel bulgulardan yola
ç›karak, parçac›klar›n da parçac›k
özelliklerine ek olarak
dalga
özelliklerine
sahip
olabilece¤i
düflüncesini
ileri sürdü.
1925 Alman
fizikçi Werner
Heisenberg,
kuantum
mekani¤inin
matris biçimini
gelifltirdi.
Heisenberg
tutuldu¤u
saman nezlesi
nedeniyle
dinlemeye
çekildi¤i
Helgoland adas›nda, harmonik
olmayan sal›n›c›da kesikli enerji
durumlar›n›n aç›klanmas›yla ilgili bir
problemi çözerek atomun kuantum
mekani¤inin gelifltirilmesine yönelik
programl› araflt›r›lmalar›n
bafllang›c›n› oluflturdu.
1926 ABD’li
bilim adam› Robert
Goddard ilk baflar›l›
roket deneyini
gerçeklefltirdi.
Massachussets’e ba¤l› Auburn
kenti yak›nlar›nda bir çiftlikte
gerçeklefltirdi¤i deneyde,
Goddard’›n bir rampadan
ateflledi¤i s›v› yak›tl› roket 30 m
yükseldi ve 2,5 saniye havada
kalarak 60 metre yol ald›.
1927George Paget Thomson, bir
elektron demetinin kristal yap›l› bir
maddeden geçerken k›r›n›ma
u¤rad›¤›n› belirledi. Böylece Louis de
Broglie’nin, bir parçac›¤›n, Planck
sabitinin parçac›k momentumuna
bölünmesiyle elde edilen
dalgaboyunda bir dalga davran›fl›
gösterece¤i yolundaki öngörüsünü
do¤rulad›.
1927Büyük patlama
kram› ortaya at›ld›.
Belçikal› gökbilimci
Georges Lemaître’in
ortaya att›¤› kurama
göre evren
bafllangݍtaki bir
"süperatomun"
genleflmesi sonucu
oluflmufltur. Bu kuram
sonradan George Gamov
1927 taraf›ndan gelifltirildi. Sesli sinema filmi yap›ld›.
1895 y›l›nda Lumiere kardefllerin ilk
filmi göstermelerinden beri sessiz
sinema gündemdeydi. 1927’den
sonraysa sessiz filmler yerlerini yavafl
yavafl sesli filmlere b›rakt›lar.
1928 C vitamini keflfedildi.
Özellikle uzun gemi
yolculuklar›nda ortaya ç›kan
‹skorbit hastal›¤›n›n tedavisinde C
vitaminin etkili oldu¤u anlafl›ld›.
1928
Alexander
Fleming,
penisilini
buldu. Bu
antibiyotik
ilaçla
tedavide yeni
bir dönem
bafllatt›.
1929 Ünlü
gökbilimci Edwin
Hubble, Evren’in
geniflledi¤i fikrini
ortaya att›. Hubble’a
göre Evren,
gökadalar›n
birbirlerinden
uzaklaflma h›zlar› ile
birbirlerine olan
uzakl›klar› aras›ndaki
oran sabit kalacak
flekilde
genifllemektedir.
1930 Plüton gezegeni
keflfedildi. Astronom Clyde
Tombaugh, Lowell
gözlemevinde çal›flt›¤› s›ralarda
çekti¤i bir dizi foto¤rafta küçük
gezegenlerden daha yavafl
hareket eden bir gökcismi
saptad›. Bu gök cismi uzun
süredir orada oldu¤undan
kuflku duyulan Plüton
gezegeniydi..
1930 ‹ngiliz fizikçi Paul
Dirac, antimadde kavram›n›
ortaya att›. Dirac, elektronlar›n
enerji düzeyleri konusundaki
çal›flmalar› s›ras›nda
elektronun karfl›t parçac›¤›n›n
varl›¤›n› ileri sürdü. Bu
çal›flma, elektrik yükü d›fl›nda
her yönüyle elektronun özdefli
olan bir parçac›¤›n
laboratuvarda üretilmesiyle
sonuçland›. Bu maddeye
pozitron ad› verildi.
1931 Alman bilim adam› Ernst
Ruska ilk elektronik merce¤i
gelifltirdi. Bu mercek elektronlar›
›fl›k gibi odaklayan bir
elektrom›knat›stan olufluyordu.
Ruska, seri halde birkaç elektron
merce¤i kullanarak ilk elektron
mikroskopunu 1933 y›l›nda yapt›.
1926 Rus bilim
adam› Vlademir
Vernadski, canl›
süreçlerin atmosfere
katk›lar›n› inceledi ve
atmosferdeki azot,
oksijen ve karbon
dioksiksitin canl›larca
üretildi¤ini belirledi.
Biyosfer kavram›n›
ortaya atan da
Vernadskidir.
1931 Avusturyal›
fizikçi Wolfgang
Pauli, nötrinolar›n
varl›¤› tezini ileri
sürdü. Pauli,
nötrinonun
varl›¤›n›,
radyoaktif beta
bozunumuna
iliflkin varsay›mla
enerjinin ve
momentumun
korunumu yasalar›n›n uyum
içinde olmas›n› sa¤lamak amac›yla öngörmüfltü.
Nötrino ad› bu parçac›¤a ünlü ‹talyan fizikçi
Enrico Fermi taraf›ndan verildi.
1931 Karl Jansky, Günefl
Sistemi’nin d›fl›ndan gelen radyo
dalgalar› keflfetti. 1928 y›l›nda
New Jersey’de bulunan Bell
Laboratuvarlar›nda çal›flmaya
bafllayan Jansky, burada telefon
haberleflmesini etkileyen çeflitli
parazitlerin kayna¤›n› araflt›rmakla
görevlendirildi. Yönlendirilebilir
do¤rusal bir anten kurarak biri
d›fl›ndaki tüm giriflim kaynaklar›n›
belirledi. Aylar süren
çal›flmalardan sonra 1931’de, bir
türlü saptanamayan bu giriflim
kayna¤›n›n y›ld›zlar oldu¤unu
buldu. Birkaç ay sonra da bu
kayna¤›n Yay tak›my›ld›z›
do¤rultusunda oldu¤unu keflfetti.
1932 James Chadwick atomun içinde elektrik
yükü olmayan bir parçac›k oldu¤unu keflfetti. Bu
parçac›¤a nötron ad›n› verdi.
1933 A. N. Kolmogorov, olas›l›klar hesab›n›n
aksiyomatik kuram›n›n temellerini att›. Bu,
günümüzde de kullan›lan olas›l›k kuram›n›n
bafllang›c›d›r.
1932 ABD’li bir fizikçi
olan Edwin Herbert Land,
foto¤aflar›n banyo ve bask›
ifllerinin tek aflamada
yap›lmas›n› sa¤layan bir yöntem
gelifltirdi. Ifl›¤›n kutuplanmas›yla
ilgilenen Land, mikroskopalt›
boyutlardaki iyodokinin sülfat
kristallerini belirli bir do¤rultuda
yönelmifl halde dizmeyi ve bu
dizileri ince plastik bir katman
üzerine aktarmay› baflard›. Bu
çal›flmalar› sonucunda
gelifltirdi¤i ve Polaroid 3 k⤛d›
olarak adland›rd›¤› kutuplay›c›
k›sa sürede yayg›n kullan›m
alan› buldu.
1934 ABD’li kimyac›
Wallace Carothers naylonu
buldu. 1938’de ticari üretimine
geçilen naylon, bileflim yoluyla
haz›rlanan ilk sentetik polimer
lifi olmufl ve yapay elyaf
sanayisinin do¤uflunu
haz›rlam›flt›r.
1934 Frederick ve
Irene Joliot-Curie,
çeflitli elementleri
polonyum atomundan
sal›nan alfa
parçac›klar› (art› yüklü
helyum çekirdekleri)
bombard›man›na
tutarak ilk yapay
radyoaktifli¤i elde
ettiler.
1935 Japon fizikçi Hideki
Yukawa, atom çekirde¤indeki
parçac›klar› bir arada tutan
kuvvetin tafl›y›c›s› olarak
mezon adl› parçac›¤›n varl›¤›n›
öngördü ve bu parçac›¤›n
niteliklerini kuramsal olarak
belirledi.
1935 ABD’li deprembilimciler Charles
Richter ve Beno Gutenberg, deprem ve öteki
sismik olaylar›n büyüklüklerini belirlemek için bir
ölçek haz›rlad›.
1935 Radar›n bulunuflu. ‹ngiliz bilim adam›
Robert Alexander Watson-Watt, uçaklara radyo
dalgalar› gönderip, yans›yan dalgay› alarak ve
dalgalar›n gidifl dönüfl süresini ölçerek uça¤›n
varl›¤›n› ve uzakl›¤›n› 110 km mesafeden
belirleyebilen bir sistem gelifltirdi. Bu, o güne
de¤in yap›lm›fl ilk pratik radar sistemiydi.
1938 Fisyonun bulunuflu. Otto Hahn,
Strassman’la birlikte uranyumun
ürünlerinden birinin, daha hafif olan
radyoaktif baryum elementi oldu¤unu
buldular ve bunun, uranyum atomunun
daha hafif iki atoma bölündü¤ünü
kan›tlad›¤›n› anlad›lar.
1939 ‹gor Sikorsky, 1939
y›l›n›n bafl›nda yap›m›na bafllad›¤›
VS-300 adl› helikopterin yap›m›n›
eylül ay›nda bitirdi ve ilk
baflar›l› helikopter
uçuflunu
gerçeklefltirdi.
1939 DDT (diklorodifeniltrikloroetan) ilk
kez böcek ilac› olarak kullan›ld›. ‹lk kez
1874 y›l›nda üretilen DDT’nin böcek
öldürücü etkisi ilk kez ‹sviçreli kimyac› Paul
Hermann Müller taraf›ndan keflfedilmifltir.
Bu ilac›n kullan›m› ileriki y›llarda çevreye
ve insanlara da zarar verdi¤i gerekçesiyle
yasaklanacakt›r.
20. yüzy›lda Bilim ve Teknoloji
Ocak post/pro 8/4/02 18:46 Page 1
3 8 6 . S A Y I N I N E K İ D İ R
TÜB‹TAK
1940 ABD’de ilk renkli TV
yay›nlar› bafllad›.
1940 Karl Landsteiner kandaki Rh
faktörünü keflfetti. ‹lk kez tespit
edildi¤i bir maymun türünün (Rhesus)
ad›n› tafl›yan bu faktör, anne ve
dölütün kan›nda bir dizi tepkimeye
yol açarak düflük, ölü do¤um ve yeni
do¤an bebekte öldürücü bir hastal›¤a
neden oluyordu.
1940 Mc Millan ve
Abelson, uranyumu nötron
bombard›man›na tutarak ilk
yapay element olan
neptünyumu elde ettiler.
1940 Fransa’da dört genç
rastlant›sal olarak Lascaux
Ma¤aras›’n› keflfetti. Ma¤aran›n
önemi binlerce y›l öncesinden
kalma duvar resimleriyle dolu
olmas›yd›. Sonralar› yap›lan
karbon-14 testi sonucunda bu
ma¤aran›n MÖ 15 000-13 000
y›llar›ndan kalm›fl oldu¤u
anlafl›lacakt›.
1941 Helene Taussig ve Alfred
Blalock "mavi bebek sendromu"
olarak bilinen bozuklukla do¤an
bebekler için cerrahi tedavi yöntemi
gelifltirdiler. Bu bebeklerin cildi kanda
yeterli oksijen olmad›¤› için mavi-mor
bir renk al›yordu. ‹lk ameliyat› 1944
y›l›nda uygulayan Blalock, bu
yöntemle birçok yaflam kurtard›.
1941 Fritz Albert Lipmann canl›
hücrede enerji aktar›m› kuram›n›
aç›klad› ve ATP(adenozintrifosfat)’nin
oynad›¤› temel rolü kan›tlad›. Buna
göre canl› sistemlerdeki biyokimyasal
tepkimeler, termodinamik yasalar›n
d›fl›nda de¤ildir; enerji yoktan var
edilemez. Hücreler enerji bak›m›ndan
zengin moleküller tafl›d›¤› için enerji
tüketen tepkimeler oluflur. Bu
moleküllerin en bilineni de ATP’dir.
1942 2 Aral›k’ta
Enrico Fermi, Chicago
Üniversitesi’nde atom
pili ad›yla tan›nan
uranyum- yak›tl›
grafitli ilk nükleer
reaktörü yapt›.
1942 Wernher von Braun ilk
baflar›l› roket deneyini yapt›. Von
Braun’un çal›flmalar› Almanya’da
askeri amaçl› roketlerin yap›m›nda
kullan›ld›. ‹leriki y›llarda ABD’de
kurulan NASA da uzay çal›flmalar›
için gereksinim duydu¤u roket
teknolojisini Von Braun’un
çal›flmalar›ndan elde edecektir.
1943 Selman Waksman, verem
hastal›¤›n›n tedavisinde etkili ilk
antibiyotik olan streptomisini buldu.
Waksman ayn› zamanda antibiyotik
terimini kullanan ilk kifliydi.
1944 ‹sviçreli farmakolog Daniel
Bovet, histamin etkisini engelleyerek
vücudun alerji tepkilerini yat›flt›rabilen
antihistaminik ilaçlar›n ilk örne¤i olan
prilamini elde etti.
1964 Uluslararas› uydularla
telekomünikasyon örgütü
Intelsat kuruldu. Bu tarihten
sonra ilk uydusunu f›rlatan
Intelsat böylece 240
komünikasyon devresi ve 1
televizyon kanal›n›n
gereksinimini
karfl›layabiliyordu.
1965 Arno Penzias
ve Robert Wilson,
evrende 3 kelvinlik
art›k bir ›s›l enerjiye
karfl›l›k gelen bir fon
›fl›mas› (Cosmic
Backround Radiation)
keflfettiler. Günümüzde
bunun evrenin
milyarlarca y›l önceki
oluflumu s›ras›nda
gerçekleflen bafllang›ç
patlamas›ndan günümüze ulaflan bir art›k
fon ›fl›n›m› oldu¤u görüflünde
birleflilmektedir.
1967 ‹lk kalp nakli
gerçeklefltirildi. Güney Afrikal›
cerrah Christiaan Barnard,
tedavi olana¤› kalmam›fl a¤›r bir
hastan›n kalbini bir trafik
kazas›nda a¤›r yaralanarak
hastahaneye getirilen ve ölmek
üzere olan birinin kalbiyle
de¤ifltirdi.
1967 ‹ngiliz gökbilimciler Antony
Hewish ve Jocelyn Bell ilk pulsar›
keflfettiler. Hewish ve Bell, bu
bulufllar›n›n radyo dalgalar›ndaki h›zl›
ve ani oynamalar› kaydetmek
amac›yla özel olarak tasarlanm›fl bir
radyoteleskop yard›m›yla
gerçeklefltirdiler.
1969
21 Temmuz’da
ABD’li astronotlar
Neil Armstrong ve
Edwin Aldrin Ay’a
ayak basan ilk
insanlar oldular.
1970 Kömür, petrol gibi
fosil yak›tlar›n kullan›lmaya
bafllamas›ndan sonra gösterilen
ilginin azald›¤› rüzgâr enerjisi
yeniden gündeme geldi. Tüm
dünyada fosil yak›t rezervlerinin
s›n›rl› ve gittikçe tükeniyor
olmas› buna seçenek
oluflturacak enerji kaynaklar›
bulmay› gerektiriyordu. Binlerce
y›ld›r insanl›¤›n mekanik
amaçlarla kulland›¤› rüzgâr
enerjisi art›k enerji üretmek için
de kullan›lmaya bafll›yordu.
1969 ABD Savunma
Bakanl›¤› ARPANET (Advanced
Research Projects Agency)
projesini bafllatt›. 1965 y›l›nda
MIT Lincoln Laboratuvarlar›nda
ilk kez iki bilgisayar birbirine
ba¤lanm›fl ve karfl›l›kl› veri al›fl
veriflinde bulunmufllard›.
ARPANET projesi
kapsam›ndaysa dört
üniversitenin bilgisayarlar›,
araflt›rma, e¤itim ve hükümet
uygulamalar›n› yürütmek için
birbirine ba¤land›. Hükümet bu
projeye bafllarken olas› bir
düflman sald›r›s› ard›ndan
iletiflimin kesilmesi durumunda
klasik iletiflim yollar›na
alternatif olaca¤› düflüncesini
tafl›yordu. Bu proje günümüzde
kullan›lan internetin bafllang›c›
niteli¤indeydi.
1971 ‹lk uzay istasyonu olan
Salyut-1 Ruslar taraf›ndan Dünya
yörüngesine oturtuldu. Bilimsel
gözlem ve araflt›rmalar yapacak olan
Salyut uzay istasyonu, oldukça yak›n
bir yörüngeye oturdu¤undan giderek
Dünya’ya yaklaflt› ve alt› ay sonra
atmosfere girdi.
1971 Amerikan sondas› Mariner-9
Mars gezegeni çevresinde yörüngeye
girdi ve yaklafl›k bir y›l boyunca
gezegenin yüzey haritas›n› ç›kard›.
1972 ‹lk mikroifllemci (Intel 4004)
yap›ld›. Bu, üzerine 2300 transistör
yerlefltirilmifl 7 mm x 7 mm
boyutlar›nda, kare biçiminde silisyum
bir plakt›. 4 bit de¤erinde kelime
iflleme gücü vard›.
1973 ‹lk mikrobilgisayar üretildi.
Önceki bilgisayarlara göre daha küçük
oldu¤u, tek bir kullan›c›ya hizmet
verdi¤i bu bilgisayarlara
mikrobilgisayar ad› verilmiflti. Frans›z
R2E flirketi taraf›ndan piyasaya sürülen
bu mikrobilgisayar›n ad› Micral’di.
1974 Amerikan sondas› Mariner-
10 Merkür gezegenine yaklaflt› ve
gezegenin yüzey haritas›n› ç›kartt›. 1975 Apple-1 bilgisayarlar
piyasada. Apple Inc. firmas›ndan Steve
Woznaik ve Steve Jobs’un tasarlad›¤›
Apple-1, 1976’dan itibaren insanlar
taraf›ndan benimsenerek önemli bir
ticari baflar› sa¤lad›.
1976 Uzay sondalar› Voyager-1
ve Voyager-2 f›rlat›ld›. Günefl
sisteminin d›fl bölümündeki
gezegenleri gözlemleyen ve bu
gezegenler hakk›nda Dünya’ya bilgiler
yolayan uzay araçlar› Günefl
Sistemi’nin hiç bilinmeyen yönlerini
de ortaya ç›kard›.
1978 ‹lk tüp bebek dünyaya geldi.
‹ngiltere’de yapay dölleme sonucu
hamile kalan bir kad›n do¤um yapt›.
Bu tarihten sonra yapay dölleme
yoluyla do¤an tüm çocuklara tüp
bebek denmeye baflland›.
1981 IBM PC (Personal Computer)
kiflisel bilgisayarlar piyasada.
Mikrobilgisayarlar›n gündelik yaflama
girmesi büyük ölçüde bu
bilgisayarlar›n ve Microsoft firmas›n›n
haz›rlad›¤› MS/Dos iflletim sistemi
sayesinde olmufltur.
1981 ABD uzay meki¤i
program›n› bafllatt›. ‹lk uzay
meki¤i olan Columbia 12
Nisan 1981’de ilk
yolculu¤una ç›kt›.
Columbia asl›nda ilk mekik
de¤ildi. Uzay yolu adl›
bilimkurgu dizisine atfen
1977 y›l›nda yap›lan
deneme meki¤i, Enterprise
olarak adland›r›lm›flt›; ama
bu mekik uzaya hiç
ç›kamad›.
1983 Ba¤›fl›kl›k
yetersizli¤ine yol açan AIDS
(Acquired Imnune Deficiency
Syndrome) virüsü ilk olarak
1983’te Paris Pasteur
Enstitüsü’nde, 1984’te ABD’de
belirlendi. 1986’da Bat›
Afrika’da HIV 2 ad› verilen
benzer bir virüs keflfedildi.
1984 Üst kuark›n varl›¤›
deneysel olarak belirlendi. Üst
kuark ön görülere uygun olarak
+2/3 elektrik yüküne sahiptir.
Bu kuark›n efli olan alt kuark›n
yüküyse –1/3’tür. ›n kütlesinin
30 ile 50 milyuar elektronvolt
(GeV) aras›nda oldu¤u tahmin
edilmektedir. Böylece bu
kuark›n en büyük kütleye sahip
olan kuark anlafl›lmaktad›r.
1984 Apple firmas› ilk Macintosh bilgisayarlar›
piyasaya sürdü. Bu makineler, her fleyin grafik
olarak çözümlenmesinden dolay› biliflimle kolay
uygulanabilirli¤in ba¤daflt›r›labilece¤ini kan›tlad›.
Kullan›lan küçük ikonlar yard›m›yla istedi¤i ifllemi
yapabilen kullan›c›lar, ekran üzerindeki imleci,
üzerinde küçük bir dü¤me bulunan "fare"
yard›m›yla ikonlara ulaflabiliyorlard›. 1988 y›l›ndan
itibaren IBM marka bilgisayarlar da benzer bir
iflletim sistemi olan Windows ve Presentation Ma
nager gibi programlarla donat›ld›.
1985 Paul Crutzen, Mario
Molina ve Sherwood Rowlan
ozon tabakas›nda delik
oldu¤unu ortaya koydu.
Güneflten gelen zararl› morötesi
›fl›nlar› süzen ozon tabakas›,
deodorant yap›m›nda ve
so¤utma sistemlerinde de
kullan›lan kloroflorokarbon
gazlar›n›n atmosfere kar›flmas›
yüzünden en ince oldu¤u kuzey
kutbu üzerinde delindi.
1987 Philips firmas› ilk
kompakt diski (CD) tan›tt›.
Asl›nda 1979 y›l›ndan beri
var olan diskler, bafllangݍta
yaln›zca müzik ve di¤er
sesler için tasarlanm›flt›.
Günümüzdeyse CD’ler
bilgisayar oyunlar›, filmler,
müzik albümleri ya da
bilgisayar programlar› gibi
birçok de¤iflik amaç için
kulan›lmaktalar.
1989 Montreal Mc Gill
Üniversitesi’nden Peter Deutsch,
interneti indekslemek için ARCHI
ad›nda bir arfliv yaratt›. Bu arfliv net
üzerindeki FTP sitelerini kaps›yordu.
Bir süre sonra Tim Berners internet
üzerinde bilgiyi daha rahat da¤›tma,
kulan›c›lara farkl› yerlerde bulunan
bir belgeden di¤erine geçmede
büyük kolayl›klar sa¤layan World
Wide Web’i (WWW) gelifltirdi.
1989
Amerikan uzay
sondas›
Galileo, uzay
meki¤i Atlantis
taraf›ndan
Jüpiter’i
incelemek
üzere uzaya
gönderildi.
1990 Hubble Uzay
Teleskopu uzaya
gönderildi. ‹ngiliz
gökbilimci Edwin
Hubble’›n ad›n› tafl›yan bu
dev teleskop, NASA ve
ESA’n›n ortak projesi
olarak yürütülmüfltü.
Teleskopun 15 milyar ›fl›k y›l› öteyi
gözleyebilmesi hesaplanm›flt›.
1993 En yafll› dinozor bulundu.
Arjantin’de And Da¤lar› ete¤indeki
Ischigualsto do¤al park›nda bulunan bu
dinozorun bir evoraptor oldu¤u aç›kland›.
1 metre boyunda, 11 kilo a¤›rl›¤›nda
oldu¤u anlafl›lan bu dinozorun yaklafl›k
225 milyon önce yaflad›¤› aç›kland›. Arka
ayaklar› üzerinde yürüyen evoraptorlar,
etobur canl›lard›.
1994
Jüpiter’e
kuyrukluy›ld›z
çarp›fl› gözlendi.
4.8 milyon
kilometre
uzunlu¤undaki
kozmik dev
kuyrukluy›ld›z›n
ad›, onu keflfeden
gökbilimcilere
atfen
Shoemaker-Levy 9’du. 16 Temmuz’da
bafllayan çarp›flma günlerce sürmüfl ve
21 Temmuz’da sona ermiflti.
1994 Karadeliklerin varl›¤›na iliflkin kan›tlar
bulundu. Hubble uzay teleskopunun verilerine
göre 52 milyon ›fl›k y›l› ötede bir karadelik
gözlendi. Kardeliklerin varl›¤› Albert Einstein
taraf›ndan genel görelik kuram› kapsam›nda
öngörülmüfltü. M87 ad› verilen bu karadelik,
Einstein’›n öngörüsünün bir kan›t› niteli¤i tafl›yor. 1995 ‹ki aya¤› üzerinde
yürüyebilen insans›lar›n en eski örne¤i
bulundu. Prof. Mealakey ve çal›flma
arkadafllar› Kenya’n›n kuzeyinde
yürüttükleri çal›flmalarda
Austrolopithecus anemensis ad›n›
verdikleri bir insans› kal›nt›s› buldular.
4,2 ile 3,9 milyon y›l önce yaflam›fl
olan bu insans›, türün bilinenden 500
000 y›l önce aya¤a kalkt›¤›n›
gösteriyordu.
1995 Bilim adamlar› gezegen sistemine sahip
günefl benzeri y›ld›zlar keflfetti. ‹ki grup gökbilimci
üç ay arayla çevresinde gezegenler olan y›ld›zlar
buldular. Asl›nda 1994 y›l›nda Günefl sistemi
d›fl›nda da gezegenler bulunmufltu. Ne var ki bunlar
ölü y›ld›zlar›n, pulsarlar›n çevresinde dönüyorlard›.
Dünya’dan 42 ›fl›k y›l› uzakl›kta bulunan yeni
gezegenlerse güneflimiz benzeri y›ld›zlar›n
çevresinde dönüyorlar.
1996 Hubble
Uzay Teleskopu
milyarlarca yeni
gökada keflfetti.
Her gökadan›n
yaklafl›k 50-100
milyar y›ld›z
içerdi¤ini
söyleyen gökbilimciler bunlar›n bilinen
gökada biçimlerinden farkl› oldu¤unu da
a盤a ç›kard›lar. Bu bulgularda spiral ya da
eliptik olmayan, daha önce görülmemifl
flekillerde yeni gökadalar da vard›.
1997
Viking uzay
sondalar›ndan
y›llar sonra
Pathfinder,
Mars’a inen
ilk araç oldu.
Dünya’dan
1996 y›l›nda
f›rlat›lan araç,
yaklafl›k 500
milyon kilomtre yol ald›ktan sonra Mars’a
"düflürüldü." Pathfinder, Vikinlerin kald›¤› yerden
Mars hakk›nda bilgiler iletti dünyaya.
1997
Günefl
sisteminde
Dünya d›fl›nda
bir yaflam
olas›l›¤›,
Jüpiter’in 16
uydusundan
biri olan
Europa’da
olabilece¤i
bulundu.
Galileo uzay
sondas›n›n gönderdi¤i ayr›nt›l› Europa
yüzey görüntülerinde gezegende buz
tutmufl bir okyanus gözlemlendi. Bu
da yaflam için gerekli olan suyun
varl›¤›n› gösteriyordu.
1997
‹lk genetik
kopyalama
gerçeklefltirildi.
Bir grup ‹skoç
bilim adam›
fiubat ay›nda
ergen bir
memelinin
genetik kopyas›n›
yaratt›klar›n›
duyurdular. Bu,
genetik alan›ndaki
birçok uzman›n
gerçeklefltirilmesine olanaks›z gözüyle
bakt›¤› bir ifllemdi. Dolly adl› koyunun
kopyalanmas›n›n baflar›yla sonuçland›¤›n›n
duyurulmas› beraberinde yeni tart›flmalar› da
getirdi. Bunlar›n en baflta geleni de
kopyalaman›n ahlaki yan›yd›. Bu teknikle
insan kopyalaman›n zararlar› üzerinde
duruldu ve bunun yaln›zca tar›msal ve t›bbi
amaçlarla kullan›lmas› gerekti¤i vurguland›.
1999Galileo uzay arac› Jüpiter’in
uydusu Io’da bir volkan patlamas›
görüntüledi. Günefl sisteminde görülen
en büyük volkan oldu¤u belirtilen dev
volkan, 1,5 km yüksekli¤inde lav
püskürtüyordu.
1992 Büyük patlama kuram›n›n kan›tlar›
bulundu. Lawrence Berkeley Laboratuvarlar›
ve California Üniversitesi’nin ortak yürüttü¤ü
bir projede, George Smoot baflkanl›¤›ndaki
bir grup araflt›rmac›, COBE (Cosmic
Backround Explorer) uydusunun evrendeki
fon ›fl›mas›ndaki ›s› dalgalanmalar›n›n büyük
patlamadan kald›¤›n› keflfettiler.
1945 J. Presper Eckert ve John W.
Mauchly ilk otomatik elektronik say›sal
bilgisayar› yapt›lar. Ertesi y›l John Ragazzini
ve yard›mc›lar› ABD Ulusal Savunma
Araflt›rma Komitesi için ilk genel amaçl›
tümüyle elektronik prototipi gelifltirdiler.
1945
‹ngiliz Arthur
C. Clarke,
yereksenli
uydular›n
Dünya’da
birbirinden
uzakta yer alan noktalar aras›ndaki iletiflim
için röle (aktarma) istasyonu olarak görev
yapabileceklerini gösterdi.
1946 ABD’li
biyokimyac› Melvin
Calvin, yeflil bitkilerin ›fl›k
enerjisini, karbondioksiti
ve suyu büyümeleri için
gerekli olan bilefliklere
dönüfltürdükleri
fotosentez olay›ndaki
kimyasal tepkimeleri
ortaya ç›kard›.
1947 John
Bardeen, W.
Brittain ve W.
Shockley transistörü
buldular. Elektrik
sinyallerinin
yükseltilmesini,
denetlenmesini ya
da üretilmesini sa¤layan bu bulufllar›ndam
dolay› üç bilim adam› 1956’da Nobel Fizik
Ödülü’nü ald›lar. Art›k seri halde üretilebilen
ve daha az yer kaplayan elektronik aletler
yapmak mümkündür.
1947 Frank Willard Libby,
kaz›bilimciler, insanbilimciler ve
yerbilimciler için çok de¤erli olan
radyoaktif karbonla (karbon-14)
tarihleme yöntemini gelifltirdi.
1948 Macar
as›ll› bilim adam›
Dennis Gabor,
holografi
düflüncesini
gelifltirdi. Mercek
kullanmaks›z›n üç
boyutlu bir
görüntü oluflturma
yöntemi olan holografi, uzun y›llar
kuramsal olarak kalacak, ancak lazerin
icad›ndan sonra gerçeklefltirilecektir.
1948 Richard Feynman,
kuantum mekani¤i ve
elektrodinamik kuramlar
üzerine yapt›¤› çal›flmalar›n›
tamamlad›. Feynman bu
çal›flmas›yla eski kuantum
elektrodinamik kuram›n›n kimi
zaman anlams›z sonuçlara yol
açan yanlar›n› da çözüme
kavuflturmufl oldu. Ayn› alanda
çal›flan ABD’li Julian Schwinger
ve Japon Tomonaga Siniçiro’yla
birlikte 1965 y›l›nda Nobel
Fizik Ödülü’nü paylaflt›.
1952 ABD’li doktor
Jonas Salk çocuk felci
afl›s›n› gelifltirdi.
1952 ‹lk hidrojen bombas›
denemesi yap›ld›. Büyük Okyanus’taki
Biikini atolünde gerçeklefltirilen
denemede atom bombas›ndan çok
daha fazla enerji a盤a ç›kt›. Füzyon
bombas›, termonükleer bomba ya da
H bombas› olarak da bilinen bilinen
bu bombay› Edward Teller gelifltirdi.
1953
J. D. Watson
ve F.H. C.
Crick
taraf›ndan
DNA’n›n
molekül yap›s›
tan›mland›. Bu
modele göre
DNA, birbiri
çevresinde
sar›lan iki merdivene benzer ikili
sarmal biçimindeydi. Bu ikili sarmal,
birbiri çevresinde sar›lan iki flekerfosfat
zincirinden ve bu zincirleri
birbirine ba¤layan baz çiftlerinden
olufluyordu.
1954 George G. Devol,
programlanabilir bir robotun patentini
ald›. 1961 y›l›nda bu patentlere
dayanarak Unimation firmas› Unimate
adl› ilk sanayi robotunu hizmet soktu.
1956 Bilgisayarlar için bilimsel
hesaplamaya yönelik ilk yüksek
düzeyli dil olan FORTRAN
(FORmula TRANslator) gelifltirildi.
Bunu 1960 y›l›nda gelifltirilen
Algol 60 (Algorithmic Language)
izledi. Algol 60 kesin olarak
tan›mlanm›fl ilk programlama
diliydi. Ayn› y›l, yönetim
konusunda uzmanlaflm›fl bir dil
olan COBOL (COmmon Business
Oriented Language) ve liste iflleme
dili olan Lisp (List processor) de
kullan›lmaya bafllad›.
1957 Sputnik-1
uzayda. 4 Ekim
1957’de f›rlat›lan
Sputnik-1,
yörüngeye
yerlefltirilen ilk
uydu olmufl ve uzay
ça¤›n› bafllatm›flt›.
Dünya çevresinde bir tam dolan›m›n› 96
dakikada tamamlayan Sputnik-1, 1958
y›l›nda atmosfere girerek yanm›flt›.
1958 Amerikan Ulusal Havac›l›k
ve Uzay Dairesi (NASA) kuruldu.
Ruslar›n 1957’de Sputnik uzay arac›n›
f›rlatmas›n›n ard›ndan ABD kongresi
taraf›ndan 1915 y›l›nda kurulmufl
olan Ulusal Havac›l›k Dan›flma
Komitesi çerçevesinde oluflturuldu.
1959
Christopher Cockerell ilk hoverkraft›
yapt›. Bir hava yast›¤› üzerinde yol almak
üzere tasarlanm›fl bu araçlar›n hem
karada hem de denizde gidebilme gibi
bir avantajlar› vard›. Ne var ki,
kullan›m›ndaki baz› güçlüklerden dolay›
hoverkraftlar kendilerinden bekleneni
veremediler.
1960 T. H. Maiman, yakuttan bir
çubuk kullanarak ilk lazer ayg›t›n› yapt›.
Bu konuda daha önceden de çal›flmalar
olmas›na karfl›n bugün anlad›¤›m›z
anlam›yla yaplan ilk lazer Maiman&rsqu

20
0
0
Yorum Yaz